İş makinesi operatörü psikoteknik raporunu genel bir yasal şart olarak almaz. Operatörden karayolunda G sınıfı sürücü belgesi, operatörlük belgesi ve bazı mesleklerde MYK belgesi istenir, psikoteknik ise işverenin kendi risk değerlendirmesine göre talep edilebilir. Hat üstü demiryolu iş makinelerinde değerlendirme yönetmelik gereği zorunludur. Karayolu raporu İl Sağlık Müdürlüğü ruhsatlı psiko-teknik değerlendirme merkezinden alınır.
Operatörün dosyasında hangi belgeler bulunur, G sınıfı neyi kapsar?
Bu belgeler birbirinin yerine geçmez. 2918 sayılı Kanun iş makinesini, yol inşaat makineleri ile benzeri tarım, sanayi ve bayındırlık işlerinde kullanılan, üzerine iş amacına göre ekipman takılmış ve karayolunda insan, hayvan ya da yük taşımasında kullanılamayan motorlu araç olarak tanımlar.
Karayolları Trafik Yönetmeliğinin 85. maddesine göre G sınıfı sahibi iş makinesinin yanında yalnızca M sınıfı motorlu bisikleti kullanabilir. Makineyi şantiyeler arasında çekiciyle taşıyan operatörün o çekici için ilgili sınıfa da sahip olması gerekir. Biçerdöver ve paletli traktör iş makinesi sayıldığından G sınıfı ister, lastik tekerlekli traktör ise F ya da B sınıfıyla kullanılır. G sınıfı adayları, diğer sınıflardan farklı olarak K sınıfı sürücü aday belgesi usulünün dışındadır.
- G sınıfı sürücü belgesi, Karayolları Trafik Yönetmeliğinin 75, 76 ve 87. maddelerine dayanır, iş makinesini karayolunda sürme yetkisi verir, alt yaş 18 ve geçerlilik 10 yıldır
- Operatörlük belgesi, 2918 sayılı Kanunun 42. maddesine dayanır, eğitim ve sınavın ardından Millî Eğitim Bakanlığı ya da yetkilendirdiği kurumca verilir
- MYK mesleki yeterlilik belgesi, belge zorunluluğu tebliğlerine dayanır, listedeki mesleklerde belgesiz çalıştırmayı yasaklar
MYK belgesi hangi operatörler için zorunlu?
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının tebliğleri tehlikeli ve çok tehlikeli işlerde bazı meslekleri MYK belgesi olmadan yapılamaz hâle getirdi. Forklift, istif makinesi ve transpalet kullananları kapsayan Endüstriyel Taşımacı (Seviye 3) ile köprülü vinç operatörlüğü önceki listelerde yer alıyordu. 23.03.2026 tarihli ve 33202 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 2026/1 sıra numaralı tebliğ listeye 40 meslek ekledi.
Yeni eklenen mesleklerde belgesi olmayanlar 23 Mart 2027'den itibaren çalıştırılamaz. Belirli diploma, ustalık ya da kurs bitirme belgesi olanlar tebliğdeki koşullarla muaftır. Denetimi iş müfettişleri yapar, aykırılıkta 5544 sayılı Kanun hükümleri işverene uygulanır. Tebliğin iş makineleriyle ilgili meslekleri şunlardır.
- Ekskavatör Operatörü (Seviye 3)
- Beton Pompa Operatörü (Seviye 3)
- Mobil Vinç Operatörü (Seviye 3)
- İş Makinesi Bakım ve Onarımcısı (Seviye 4)
Psikoteknik raporu yasal olarak nerede aranıyor?
Karayolu mevzuatında psikoteknik iki yerde görünür. Karayolu Taşıma Yönetmeliğinin 34. maddesi bedel karşılığı yük ve yolcu taşıyan ticari sürücülerden 5 yılda bir rapor ister, 7574 sayılı Kanun ise bazı ağır ihlallerde sürücü belgesinin iadesini psikoteknik değerlendirmeye bağlar. İş makinesi tanım gereği karayolunda yük taşımadığından birinci grubun dışında kalır.
İncelenen MYK yeterliliklerinde sınava girişte de rapor aranmaz. Greyder Operatörü (Seviye 3) yeterliliği sınava giriş şartı olarak yalnızca 2918 sayılı Kanunun 42. maddesine göre düzenlenen operatörlük belgesini sayar, Endüstriyel Taşımacı yeterliliği forklift ve istif makinesi birimleri için aynı belgeyi ister.
6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanununun 15. maddesi tehlikeli ve çok tehlikeli işlerde çalışacakların işe uygunluk sağlık raporu olmadan işe başlatılamayacağını söyler ve bu rapor işyeri hekiminden alınır. Psikoteknik değerlendirme onun yerine geçmez. Raporun yasal olarak şart olduğu üç durum şunlardır.
- Hat üstü demiryolu iş makineleri. Demiryolu Emniyet Kritik Görevler Yönetmeliği bu makineleri kullanmayı A grubu emniyet kritik görevler arasında sayar, mesleğe girişte ve yaşa bağlı aralıklarla demiryolu için yetkilendirilmiş merkezde değerlendirme gerekir.
- Sürücü belgesinin geri alınması. G sınıfı sürücü belgesinin parçasıdır, belge 7574 sayılı Kanun kapsamındaki bir ihlalle geri alınırsa operatör makineyi karayolunda süremez.
- Ticari taşıma. Operatör ayrıca kamyon, çekici ya da kamyonetle bedel karşılığı yük taşıyorsa o iş için rapor 5 yılda bir yenilenir.
Firma operatörlerden rapor isteyecekse nasıl planlamalı?
Rapor istemek işverenin kendi risk değerlendirmesinden doğan bir karardır, bu yüzden kimden isteneceği yazılı olmalıdır. Ekskavatör ve mobil vinç gibi riskli makineleri kullananlarla forklift operatörleri için farklı bir kural konacaksa bu ayrım işe giriş listesinde ve ilanda açıkça görünmelidir. Adayın hazırlıksız gelmesini önlemenin yolu da budur.
Yasal bir yenileme süresi olmadığından aralığı firma belirler. Aynı operatör kamyonla bedel karşılığı yük de taşıyorsa o iş için 5 yıllık süre zorunlu olur ve takvim ona göre kurulur. Operatörün ehliyeti geri alınırsa G sınıfı da kullanılamaz, şantiye yöneticisinin bu bilgiyi gecikmeden öğrenmesi iş planı için önemlidir.
Şantiyede birden fazla operatör varsa randevular aynı güne planlanabilir, her kişi ayrı değerlendirilir ve makineler sırayla boşaltılır. Dosyada barkodlu belge ve tarih tutulur, test ayrıntısı istenmez.
- G sınıfı belgeyi, operatörlük belgesini ve varsa MYK belgesini bitiş tarihleriyle tek dosyada izleyin
- 2026/1 tebliği kapsamındaki operatörlerin sınavını 23 Mart 2027'ye bırakmayın
- Yeni operatörün belgelerini işe başlamadan önce denetleyin
- İşyeri hekiminin işe uygunluk raporunu psikoteknik raporuyla karıştırmayın, ikisini ayrı satırda tutun
Operatör raporu nasıl alır, değerlendirmede ne olur?
İşveren talebiyle yapılan değerlendirme zorunlu başvurulardakiyle aynı testlerden oluşur, kısaltılmış bir form yoktur ve iş makinesine özel ayrı bir test uygulanmaz. Sorumlu psikolog eşliğinde uygulanan 12 test arasında sürekli dikkat, tepki hızı, koordinasyon, çevresel görüş ve muhakeme bulunur.
Bilgisayar bilgisi gerekmez, cihaz direksiyon, pedallar ve tepki tuşlarından oluşur, her bölümden önce deneme yapılır ve toplam süre 60 ila 90 dakikadır. Operatör kimliğinin aslı ile kimlik ve ehliyet fotokopisini getirir, raporun hangi amaçla istendiğini randevuda söyler. Gözlük ya da lens kullanıyorsa teste onunla girer. Ölçüm verileri cihazın Türkiye geneli için belirlenmiş norm değerleriyle karşılaştırılır ve psikolog tarafından yorumlanır, yani sonuç makine türüne göre değil herkes için aynı ölçüte göre çıkar. Psikolog imzalı rapor aynı gün verilir, rapor tarihinden itibaren 45 gün içinde psikiyatri uzmanına başvurulur ve kayıt bundan sonra e-Devlet'te görünür.
Sonuç olumsuz çıkarsa kişi 30 gün içinde il sağlık müdürlüğüne dilekçeyle itiraz edebilir. Erken vardiyadan ya da uzun bir mesaiden çıkıp doğrudan teste gelmek yorgunluk nedeniyle ölçüme yansıyabilir, dinlenmiş bir gün seçmek daha doğrudur.
Operatörün raporu nereden alınır, işyeri hekimi verebilir mi?
İşyeri hekimi işe uygunluk raporu verir, psikoteknik raporu veremez. Psiko-teknik raporu yalnız İl Sağlık Müdürlüğü ruhsatlı psiko-teknik değerlendirme merkezinden alınır. Operatörlük kursu, MYK sınavını yapan belgelendirme kuruluşu ya da hastane de bu raporu düzenlemez, hastane yalnızca psikiyatri muayenesini yapar. Test yüz yüze yapılır, şantiyede ya da online bir ölçüm rapor yerine geçmez.
Hat üstü demiryolu iş makinesi kullanacak operatör için değerlendirme demiryolu için yetkilendirilmiş merkezde yapılır, karayolu raporu bunun yerine geçmez. Karayolu tarafında ise Kaynarca'daki merkezimiz İl Sağlık Müdürlüğü tarafından onaylı ve ruhsatlıdır. Psikiyatri muayenesi merkezimizde yapılmaz, ayrı bir sağlık hizmetidir ve test hizmetiyle tek pakette sunulması mevzuata aykırıdır. Muayene yerini operatör kendisi seçer, şantiye yönetimi yalnızca 45 günlük sürenin kaçmamasını izler.
Kocaeli'deki şantiyelerden ve Gebze'deki organize sanayi bölgelerinden gelen operatörler için Marmaray aktarmasız bir yoldur. Darıca yaklaşık 14,5 km, Gebze yaklaşık 16,7 km uzaklıktadır ve iki ilçeden de trenle Kaynarca istasyonuna gelinir.
Sık sorulanlar
İlgili yazılar
