Makam şoförü psikoteknik raporunu her durumda almaz. Kurumun resmi aracını ya da şirketin kendi otomobilini kullanan şoför için rapor yasal bir şart değildir, isteyip istememek kuruma ya da işverene kalır. Araç şoförüyle birlikte kiralanmışsa direksiyondaki kişi yüklenicinin A1 yetki belgesi altında çalışır ve raporunu 5 yılda bir yeniler. İstenen rapor, kurum hangisi olursa olsun İl Sağlık Müdürlüğü ruhsatlı psiko-teknik değerlendirme merkezinde düzenlenir.
Makam aracı hangi kurala bağlı, kadrolu şoförde durum ne?
Kamuda makam aracı 237 sayılı Taşıt Kanununa dayanır. Kanun genel bütçeli daireleri, belediyeleri, il özel idarelerini, kamu iktisadi teşebbüslerini ve bunların sermayesinin yarısından fazlasına sahip olduğu kuruluşları kapsar. 4. maddeye bağlı (1) sayılı cetvel emirlerine ve zatlarına binek otomobili verilen makamları, (2) sayılı cetvel makam hizmetine tahsis edilen taşıtları gösterir. Kanun taşıtın edinilmesini ve tahsisini düzenler, sürücüde aranacak belge hakkında hüküm içermez. 7. madde 2005'teki değişiklikle taşıt ihtiyacının hizmet alımıyla karşılanmasını esas hâline getirdi.
4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanununun 2. maddesi genel ve katma bütçeli dairelere, il özel idarelerine, belediyelere, üniversitelere ve kamu iktisadi teşebbüslerine ait otomobillerle yapılan taşımaları Kanunun dışında sayar. Karayolu Taşıma Yönetmeliğinin 2/3-ç bendi de resmi taşıtla yapılan ticari olmayan taşımayı kapsam dışında bırakır. 34/1-e bendi yönetmelik kapsamındaki taşıtların şoförleri için yazıldığından bu personele bağlayıcı biçimde uygulanmaz.
34. maddeye 11 Mayıs 2021'de eklenen ibare aynı personeli SRC'den de muaf kılar. 29.11.2021 tarihli Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı görüşü psikoteknik için zorunluluk görmez, görüşte aktarılan Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı yazısı ise (e) bendi çerçevesinde değerlendirmeyi olanaklı sayar. Şoförün memur, 657 sayılı Kanunun 4/B maddesine göre sözleşmeli ya da 4857 sayılı Kanuna tabi işçi olması sonucu değiştirmez.
Şoförlü kiralık makam aracında yükümlülük
Yalnızca kamu kurumlarına hizmet verecek A1 yetki belgesi başvurucuları, yönetmeliğin 14. maddesine göre kurumla imzaladıkları sürücülü hizmet alımı sözleşmesini Bakanlığa sunar ve araçlarını yalnızca taşıt kartında yazılı kuruma hizmet için kullanabilir. 24. madde bu sözleşmelere dayanan araçların A1 taşıt belgesine sayı sınırı olmadan kaydedilebileceğini, taşıt kartı süresinin sözleşme süresiyle sınırlı olduğunu düzenler.
Bu araç yönetmelik kapsamındadır. Şoför 34/1-a gereği SRC, yurt içi yolcu taşımacılığı için SRC2 taşır ve 34/1-e gereği psikoteknik raporunu 5 yılda bir yeniler. Raporu bulunmayan şoför için 34/2 fıkrası 4925 sayılı Kanunun 26/1-e bendine gönderme yapar ve idari para cezası uygulanır.
Özel sektörde yönetici şoförü
Genel müdürü ya da yönetim kurulu üyesini şirketin kendi otomobiliyle taşıyan şoför bedel karşılığı yolcu taşımaz. Yönetmeliğin 2/3-a bendi özel otomobillerle yapılan ticari olmayan taşımaları kapsam dışında saydığından bu şoförden SRC ya da psikoteknik raporu yasal olarak istenmez. İşveren raporu yine de işe giriş şartı yapabilir.
Şirket hizmeti dışarıdan alıyorsa tablo değişir. 6. maddeye göre otomobille ticari yolcu taşımacılığı yapanlar A türü yetki belgesi alır ve bu belgeye kayıtlı araçları kullanan şoförler 34. maddenin bütün şartlarına tabidir. Transfer ya da şoförlü kiralama firmasının personeli, müşterisi kamu kurumu da olsa özel şirket de olsa SRC ve psikoteknik raporu taşır.
Kamu ilanlarında şoförden ne isteniyor, hangi ehliyet yeterli?
Üç örnek, rapor şartını mevzuatın değil ilanın belirlediğini gösterir. Adalet Bakanlığı ilanında adayın mesleki bilgisi sözlü sınavda, araç başındaki kullanma becerisi de ölçülerek değerlendirilir. Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu ilanı 3 yıllık deneyimin SGK belgesiyle kanıtlanmasını şart koştu, Devlet Su İşleri ise raporun onaylı psikoteknik merkezlerince düzenlenmesini istedi. 4/B sözleşmeli şoför ilanları KPSS puanıyla ve Kariyer Kapısı üzerinden yapılır, sözlü ya da uygulamalı sınav eklenir, kamu işçi alımları ise İŞKUR üzerinden ilan edilir. Aday başvurmadan önce ilanın özel şartlar bölümünü satır satır okumalıdır.
Otomobil için B sınıfı yeterlidir, kurum ilanında daha üst sınıf isteyebilir. Karayolları Trafik Yönetmeliğinin 76. maddesine göre D sınıfı için 24 yaşını bitirmiş ve B sınıfına sahip olmak gerekir. Hukuki dilde de bir ayrım vardır, aynı yönetmeliğin 3. maddesi şoför sözcüğünü ticari tescilli taşıtı süren kişi için kullanır.
- Adalet Bakanlığı, 2026, 4/B destek personeli (şoför), 2016 öncesi alınmışsa E sonrası D ya da DE sınıfı, SRC ve psikoteknik istenmedi
- Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu, Ekim 2024, 4/B destek personeli (şoför), en az B sınıfı ve 3 yıl şoförlük deneyimi, SRC2 istendi, psikoteknik istenmedi
- Devlet Su İşleri, Kasım 2025, sürekli işçi ağır vasıta şoförü, CE sınıfı, psikoteknik atamaya hak kazananlardan istendi
Hizmet alan kurum yüklenici şoförünü nasıl denetler?
Şoförlü kiralamada rapor yükümlülüğü yüklenicinindir, ama aracı kullanan kurumun da dosyasını bilmesi gerekir. Sözleşmeye şoförün SRC2 belgesi ve e-Devlet'teki psikoteknik kaydının işe başlamadan teslim edileceği yazılırsa kurum ilk günden barkodlu belgeyi görür. Sözleşme süresince şoför değişirse yeni şoförün belgeleri de aynı yolla istenir.
Rapor beş yıl geçerlidir ve süre raporun düzenlendiği tarihten başlar. Birden çok yıl süren hizmet alımlarında yüklenicinin şoför listesinde bitiş tarihlerinin de yer alması, raporu sözleşme ortasında dolan şoförün fark edilmesini sağlar. Kurum test ayrıntısı istemez, raporun varlığı ve tarihi yeterlidir.
Kadrolu şoförden rapor isteyecek kurum ise kararını ilana ya da iç yönergeye yazmalı ve aynı görevdeki herkese aynı ölçütü uygulamalıdır. Birden çok şoför aynı dönemde gönderilecekse makam programına göre ardışık saatler ayrılır.
Makam şoförü raporu nasıl alır?
Makam şoförü için özel bir test bulunmaz, ticari sürücülerdeki 12 testlik batarya uygulanır. Değerlendirme sorumlu psikolog eşliğinde onaylı psiko-teknik cihazında ve kamera kaydıyla yapılır, her bölümden önce bir deneme turu vardır.
Şoför kimliğinin aslı ile kimlik ve ehliyet fotokopisiyle gelir, testler 60 ila 90 dakika sürer ve psikolog imzalı rapor aynı gün verilir. Rapor psikiyatri onayından sonra e-Devlet'e işlendiğinden 45 günlük başvuru süresi ilan ya da sözleşme takvimine göre planlanmalıdır. Kayıt göründükten sonra şoför barkodlu belgeyi kuruma ya da yükleniciye iletir.
Psikiyatri muayenesi yüz yüze yapılır, Sağlık Bakanlığının 27.09.2023 tarihli yazısına göre uzaktan yürütülemez. Devlet hastanesi için randevu MHRS üzerinden, özel hastane için hastanenin kendisinden alınır. 45 gün içinde başvurmayan şoför 6 ay boyunca yeniden teste alınmaz, kiralık araçta çalışan şoför için bu, sözleşme süresince direksiyona geçememek anlamına gelebilir. Sonuca katılmayan şoför 30 gün içinde il sağlık müdürlüğüne dilekçeyle itiraz edebilir.
Makam şoförünün raporu nereden alınır?
Kurumun kendi sağlık birimi, anlaşmalı hastanesi ya da şoförlü kiralama firması psikoteknik testi yapamaz. Rapor yalnız İl Sağlık Müdürlüğü ruhsatlı psiko-teknik değerlendirme merkezinden alınır, hastane ise yalnızca psikiyatri muayenesini yapar. Sürücü kursu ve internet siteleri de rapor düzenleyemez, test yüz yüze yürür.
Kamu kurumlarının ve yüklenicilerin şoförlerine hizmet veren merkezimiz Pendik'in Kaynarca Mahallesindedir ve İl Sağlık Müdürlüğü tarafından onaylı ve ruhsatlıdır. Değerlendirme için ikamet şartı aranmaz, kurumun hangi ilçede olduğu fark etmez. Anadolu Yakası'nda kamu kurumlarının yoğun olduğu ilçelerden gelen şoförler için Ataşehir yaklaşık 17,9 km, Kadıköy yaklaşık 23,6 km uzaklıktadır. Kadıköy'den M4 hattıyla Tavşantepe istasyonuna gelinir, oradan merkeze yaklaşık 1,2 km yol vardır.
Sık sorulanlar
İlgili yazılar
